काठमाडौं वैशाख२७ : विभिन्न कार्यक्रम गरी आज विश्व लुपस दिवस मनाइँदै छ । हरेक वर्ष अंग्रेजी महिनाको मे १० का दिन यो दिवस मनाउने गरिन्छ ।
लुपस एक दीर्घ ‘अटोइम्युन’ रोग हो । यसमा शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक प्रणालीले मानिसका आफ्नै विभिन्न अंगहरूमा असर पुर्याउने राष्ट्रिय स्वास्थ्य शिक्षा, सूचना तथा सञ्चार केन्द्रले जनाएको छ ।
लुपस को लक्षण
मेयो क्लिनिकका अनुसार, लुपस रोगको सबैभन्दा सामान्य लक्षण गाला र नाकमा पुतलीको आकारको दाना हो, जुन प्रायः घामको सम्पर्कमा आएपछि देखा पर्दछ। यसका अन्य लक्षणहरू हुन्-
- थकान
- ज्वरो
- जोर्नीहरूमा कडापन, सूजन र दुखाइ
- सास फेर्न गाह्रो हुनु
- आँखामा सुख्खापन
- छातीको दुखाइ
- टाउको दुख्ने
- भ्रम
- मेमोरी हानि
- अनुहार र हात खुट्टा सुन्निने
- दागहरू
- चिसो वा तनावमा हुँदा औंला र औंलाहरू सेतो वा नीलो हुने
लुपसको कारणले जटिलताहरू
- लुपसको कारणले तपाईको शरीरका धेरै अंगहरु प्रभावित हुन सक्छन् र यसका कारण ती अंगहरुसँग सम्बन्धित रोगहरु पनि लाग्न सक्छन् ।
- लुपसले व्यक्तिको मस्तिष्क र केन्द्रीय स्नायु प्रणालीलाई असर गर्न सक्छ। जसका कारण चक्कर लाग्ने, टाउको दुख्ने, व्यवहारमा परिवर्तन आउने, दृष्टि कमजोर हुने, मस्तिष्कघात हुने र चक्कर लाग्ने जस्ता समस्या हुन सक्छन् । जसका कारण स्मरण शक्ति सम्बन्धी समस्या पनि आउन सक्छ ।
- लुपस रोगले मृगौलालाई गम्भीर क्षति पुर्याउन सक्छ। जसका कारण मिर्गौला फेल भएर मृगौला बिग्रने सम्भावना रहन्छ ।
- यस रोगका कारण मुटुको मांसपेशी, धमनी र मुटुको झिल्लीमा सूजन हुन सक्छ। जसका कारण हृदयाघात र हृदयाघातको जोखिम निकै बढ्छ ।
- लुपसले रक्तअल्पता, रगत जम्ने वा रगत बग्ने समस्या जस्ता रगत सम्बन्धित समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ। जसका कारण रक्तनलीहरू पनि सुन्निन सक्छन् ।
- यो रोगका कारण फोक्सोमा सुन्निने, सास फेर्न निकै कठिनाई हुने गर्छ । जसका कारण फोक्सोमा रगत बग्ने र निमोनिया पनि हुन सक्छ ।
लुपसको लक्षण कसरी नियन्त्रण गर्ने?
- लुपसका लक्षणहरू नियन्त्रण गर्न, कडा घाममा बाहिर ननिस्कने प्रयास गर्नुहोस्। विशेष गरी बिहान 10 बजे र 4 बजेको बीचमा सूर्यको किरणको सम्पर्कबाट बच्नुहोस्। साथै घाममा बाहिर निस्कँदा सनस्क्रिन लगाउने, फुल बाहुलाको लुगा लगाउने र टोपी वा स्कार्फ आदि प्रयोग गर्ने ।
- हरेक दिन कम्तिमा 7-9 घण्टा सुत्ने प्रयास गर्नुहोस्। साथै, तनाव व्यवस्थापन गर्नुहोस्।
- हरेक दिन केही समय व्यायाम गर्नुहोस् र सक्रिय रहने प्रयास गर्नुहोस्। यसले जोर्नी सुन्निने र दुखाइ नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ।
